خدمات پرستاری در منزل زمانی ضروری می‌شود که سالمند، بیمار، کودک یا فرد دارای محدودیت حرکتی نتواند امور روزمره و مراقبت‌های مورد نیاز خود را به‌تنهایی انجام دهد و اعضای خانواده نیز امکان حضور مستمر یا مهارت کافی برای مراقبت از او را نداشته باشند. نیاز به این خدمات فقط به بیماران بستری محدود نیست. افرادی که در دوره نقاهت قرار دارند، سالمندان تنها، بیماران مبتلا به مشکلات مزمن و کودکان نیازمند مراقبت مستمر نیز ممکن است به پرستار یا مراقب در منزل احتیاج داشته باشند.

میزان نیاز هر فرد باید بر اساس وضعیت جسمی، توانایی انجام فعالیت‌های روزانه، شرایط شناختی، برنامه دارویی و ساعات حضور خانواده ارزیابی شود. گاهی چند ساعت مراقبت در روز کافی است و در بعضی شرایط، حضور پرستار شبانه‌روزی ضرورت پیدا می‌کند. نکته مهم این است که نوع نیروی اعزامی با نیاز واقعی فرد هماهنگ باشد.

برای مثال، سالمندی که فقط در خرید، تهیه غذا و استحمام به کمک نیاز دارد، الزاما به پرستار دارای صلاحیت انجام اقدامات درمانی احتیاج ندارد و ممکن است یک مراقب آموزش‌دیده برای او مناسب باشد. در مقابل، بیماری که به پانسمان تخصصی، پایش علائم حیاتی، مراقبت از سوند یا اجرای دستورهای درمانی نیاز دارد، باید از خدمات نیروی واجد مهارت مرتبط استفاده کند.

خانواده‌هایی که امکان مراقبت مستمر از عزیز خود را ندارند، می‌توانند با استفاده از خدمات اعزام پرستار به منزل، نیرویی متناسب با وضعیت بیمار، سالمند یا کودک انتخاب کنند. پیش از شروع همکاری باید شرح وظایف، ساعات حضور، سطح مهارت مورد نیاز و مسئولیت‌های پرستار به‌صورت دقیق مشخص شود تا از ایجاد انتظارهای مبهم جلوگیری شود.

پرستار در منزل مناسب چه کسانی است؟

صرف ابتلا به بیماری یا بالا رفتن سن به معنای نیاز قطعی به پرستار نیست. معیار اصلی، میزان استقلال فرد و سطح مراقبتی است که در طول روز یا شب نیاز دارد. اگر نبود مراقب باعث اختلال در مصرف دارو، تغذیه، بهداشت فردی، ایمنی یا ادامه درمان شود، دریافت خدمات پرستاری در منزل باید جدی گرفته شود.

سالمندان تنها یا کم‌توان

بسیاری از سالمندان ترجیح می‌دهند در خانه خود زندگی کنند، اما ممکن است در انجام کارهایی مانند استحمام، لباس پوشیدن، تهیه غذا، جابه‌جایی یا مصرف منظم دارو مشکل داشته باشند. طبق توضیحات موسسه ملی سالمندی آمریکا، خدمات خانگی می‌توانند فعالیت‌های شخصی، امور روزانه، مراقبت سلامت و ایجاد محیط ایمن‌تر را پوشش دهند.

احتمال زمین‌خوردن، ضعف عضلانی، اختلال حافظه، تنهایی طولانی و ناتوانی در درخواست کمک از نشانه‌هایی هستند که ضرورت حضور مراقب را افزایش می‌دهند. سالمندان مبتلا به آلزایمر یا سایر اختلالات شناختی نیز ممکن است به نظارت پیوسته نیاز داشته باشند، زیرا فراموش کردن دارو، خروج ناگهانی از خانه یا استفاده نادرست از وسایل می‌تواند خطرآفرین باشد.

بیماران در دوره نقاهت

بیماری که پس از جراحی، سکته مغزی، شکستگی، عفونت شدید یا بستری طولانی به خانه بازمی‌گردد، ممکن است هنوز برای انجام امور شخصی و اجرای برنامه درمان به کمک نیاز داشته باشد. مراقبت در این دوره می‌تواند شامل کنترل وضعیت عمومی، کمک به حرکت، رعایت برنامه غذایی، پیشگیری از بی‌تحرکی طولانی و گزارش تغییرات مهم به خانواده یا پزشک باشد.

در این شرایط باید مرز میان مراقبت عمومی و اقدامات تخصصی روشن باشد. تزریقات، تعویض پانسمان پیچیده، مراقبت از تجهیزات پزشکی و سایر اقدامات درمانی باید توسط فرد دارای آموزش و صلاحیت مربوط انجام شوند. پرستار منزل جایگزین پزشک یا اورژانس نیست و نباید بدون دستور درمانی معتبر، دارو یا روش درمان را تغییر دهد.

بیماران مبتلا به مشکلات مزمن یا محدودیت حرکتی

افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن ممکن است بتوانند در خانه زندگی کنند، اما برای مدیریت فعالیت‌های روزانه به کمک احتیاج داشته باشند. بیماران دارای ناتوانی جسمی، ضایعه نخاعی، ضعف ناشی از سکته، پارکینسون پیشرفته یا مشکلات حرکتی شدید معمولا در جابه‌جایی، استحمام و پیشگیری از زخم فشاری به حمایت بیشتری نیاز دارند.

سازمان جهانی بهداشت در برنامه مراقبت طولانی‌مدت سالمندان، بر وجود نیروی آموزش‌دیده، حمایت از مراقبان خانوادگی و کنترل کیفیت خدمات تاکید کرده است. بنابراین هدف از حضور پرستار فقط انجام چند کار روزمره نیست. مراقبت باید به حفظ ایمنی، استقلال باقی‌مانده و کرامت فرد کمک کند.

کودکان نیازمند مراقبت مستمر

والدین شاغل، خانواده‌های دارای کودک با بیماری زمینه‌ای و والدینی که از نوزاد یا چند کودک نگهداری می‌کنند، ممکن است به مراقب کودک نیاز داشته باشند. نیروی انتخاب‌شده باید با سن کودک، اصول ایمنی، تغذیه، بازی و برقراری ارتباط مناسب آشنا باشد. مراقبت از کودک سالم با پرستاری از کودکی که دارو مصرف می‌کند یا شرایط پزشکی خاصی دارد، یکسان نیست.

برای کودک دارای نیاز درمانی، سابقه کار با وضعیت مشابه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. خانواده باید برنامه دارویی، حساسیت‌ها، شماره تماس‌های ضروری و اقدام مورد انتظار در شرایط غیرعادی را مکتوب کند. وظیفه‌ای که به مهارت درمانی نیاز دارد نباید صرفا بر پایه تجربه عمومی نگهداری از کودک واگذار شود.

خانواده‌هایی که مراقب اصلی آن‌ها فرسوده شده است

گاهی فرد بیمار از سوی همسر، فرزند یا یکی از نزدیکان مراقبت می‌شود، اما مراقب خانوادگی به‌تدریج دچار خستگی جسمی، اختلال خواب یا کاهش تمرکز می‌شود. در چنین وضعیتی استفاده از پرستار ساعتی یا جایگزین موقت می‌تواند بخشی از فشار مراقبت را کاهش دهد. خانواده نباید تا زمان ایجاد فرسودگی شدید یا وقوع حادثه برای دریافت کمک صبر کند.

چه نشانه‌هایی نیاز به پرستار را جدی‌تر می‌کنند؟

اگر یک یا چند مورد زیر تکرار می‌شود، ارزیابی نیاز به مراقبت حرفه‌ای منطقی است:

• زمین‌خوردن، گم کردن مسیر یا باقی ماندن طولانی فرد در خانه بدون همراه
• فراموش شدن مکرر داروها یا مصرف نادرست آن‌ها
• ناتوانی در استحمام، لباس پوشیدن، غذا خوردن یا استفاده از سرویس بهداشتی
• نیاز به جابه‌جایی ایمن از تخت به ویلچر یا پیشگیری از زخم فشاری
• وجود بیماری یا تجهیزات پزشکی که به پایش و مراقبت تخصصی نیاز دارند
• اختلال حافظه، بی‌قراری شبانه یا رفتارهایی که ایمنی فرد را تهدید می‌کنند
• خستگی شدید مراقب خانوادگی و نبود امکان مراقبت پیوسته

چگونه پرستار مطمئن انتخاب کنیم؟

انتخاب پرستار فقط بر اساس خوش‌برخورد بودن یا معرفی شفاهی کافی نیست. فرد قرار است وارد حریم خصوصی خانه شود و مسئولیت مراقبت از یکی از اعضای آسیب‌پذیر خانواده را بر عهده بگیرد. به همین دلیل، هویت، سابقه، مهارت و شیوه پاسخ‌گویی او باید پیش از شروع همکاری بررسی شود.

۱. ابتدا نوع نیاز را دقیق مشخص کنید

خانواده باید پیش از انتخاب نیرو، فهرستی از نیازهای فرد تهیه کند. سن، بیماری‌ها، میزان تحرک، وضعیت حافظه، داروها، ساعات مورد نیاز و کارهایی که باید انجام شوند، مشخص می‌کنند چه نیرویی مناسب است. اگر شرح نیاز مبهم باشد، حتی یک پرستار باتجربه نیز ممکن است برای آن پرونده انتخاب درستی نباشد.

۲. مدارک و سابقه مرتبط را بررسی کنید

مدرک و سابقه باید متناسب با نوع خدمت باشد. برای مراقبت‌های بالینی، صلاحیت حرفه‌ای اهمیت دارد و برای نگهداری عمومی، تجربه کار با سالمند، کودک یا بیمار مشابه تعیین‌کننده است. تنها تعداد سال‌های کار کافی نیست. باید پرسید فرد قبلا با چه شرایطی روبه‌رو بوده و در موقعیت‌هایی مانند زمین‌خوردن، افت هوشیاری یا تغییر ناگهانی حال بیمار چه اقدامی انجام می‌دهد.

۳. از مرکز پاسخ‌گو و دارای هویت مشخص کمک بگیرید

در استخدام مستقیم، بررسی هویت، سوابق، جایگزینی نیرو و مدیریت اختلاف بر عهده خانواده قرار می‌گیرد. راهنمای خدمات مراقبت در منزل NHS نیز تفاوت میان استخدام مستقیم مراقب و استفاده از موسسه ارائه‌دهنده خدمات را مطرح می‌کند. هنگام انتخاب مرکز، مجوز جاری، نشانی مشخص، قرارداد و شیوه رسیدگی به شکایت را بررسی کنید.

۴. قرارداد و شرح وظایف را مکتوب کنید

ساعت شروع و پایان کار، وظایف روزانه، اقدامات خارج از مسئولیت، مبلغ، تعطیلات، شرایط جایگزینی و نحوه خاتمه همکاری باید در قرارداد نوشته شوند. عبارت‌هایی مانند مراقبت کامل یا رسیدگی به بیمار بیش از حد کلی هستند. بهتر است وظایف به‌صورت قابل سنجش تعریف شوند، مانند کمک به استحمام، تهیه وعده غذایی، یادآوری دارو طبق نسخه و ارائه گزارش پایان شیفت.

۵. توانایی ارتباط و سازگاری را بسنجید

پرستار باید بتواند با فرد تحت مراقبت و اعضای خانواده ارتباطی محترمانه و روشن برقرار کند. صبر، حفظ حریم خصوصی، گوش دادن و گزارش دقیق، به اندازه مهارت عملی مهم هستند. برای سالمند یا کودک، سازگاری شخصیتی اهمیت بیشتری دارد. یک جلسه گفت‌وگو یا دوره کوتاه ارزیابی می‌تواند به تشخیص این سازگاری کمک کند.

۶. گزارش‌دهی و واکنش در شرایط اضطراری را بررسی کنید

خانواده باید بداند در صورت تغییر حال بیمار، تاخیر نیرو یا وقوع حادثه چه کسی پاسخ‌گو است. بررسی پرسش‌های رایج منتشرشده درباره انتخاب مراقب نشان می‌دهد که سابقه مرتبط، امکان تعویض نیرو، گزارش دوره‌ای، محرمانگی اطلاعات و پاسخ‌گویی مرکز از دغدغه‌های تکرارشونده خانواده‌ها هستند. پرستار مطمئن باید تغییرات مهم را به‌موقع گزارش کند و محدودیت مسئولیت خود را بشناسد.

جمع‌بندی

خدمات پرستاری در منزل برای سالمندان کم‌توان، بیماران در دوره نقاهت، افراد دارای بیماری مزمن یا محدودیت حرکتی، کودکان نیازمند مراقبت و خانواده‌هایی که امکان حضور مستمر ندارند، کاربرد دارد. ضرورت این خدمات زمانی بیشتر می‌شود که نبود مراقب، ایمنی، بهداشت فردی، مصرف دارو یا اجرای برنامه درمان را مختل کند.

برای انتخاب پرستار مطمئن، ابتدا نیاز واقعی فرد را مشخص کنید و سپس سابقه، مهارت، هویت، سازگاری رفتاری و توانایی گزارش‌دهی نیرو را بسنجید. همکاری با یک مرکز پاسخ‌گو و تنظیم قرارداد شفاف نیز احتمال بروز اختلاف یا وقفه در مراقبت را کاهش می‌دهد. خانواده‌ها می‌توانند برای ارزیابی شرایط فرد و انتخاب نوع مراقبت مناسب، درخواست خود را با کارشناسان روماک سلامت مطرح کنند.